Czy płyn do płukania jamy ustnej jest potrzebny?

Szczoteczka, pasta, nić dentystyczna… i płyn do płukania.

Czy ostatni element rzeczywiście jest potrzebny, czy to przede wszystkim sposób na świeży oddech?

Odpowiedź brzmi:

płyn do płukania może być wartościowym dodatkiem do higieny jamy ustnej, ale nie jest zamiennikiem szczotkowania ani oczyszczania przestrzeni międzyzębowych.

Takie stanowisko prezentuje również American Dental Association.

Nie każdy płyn działa tak samo

Pierwszym błędem jest traktowanie wszystkich płynów jako jednej kategorii.

ADA rozróżnia płyny:

kosmetyczne oraz terapeutyczne.

Płyn kosmetyczny może przede wszystkim poprawić odczucie świeżości.

Płyn terapeutyczny zawiera natomiast substancje aktywne przeznaczone np. do kontroli płytki, zapalenia dziąseł, próchnicy czy nieświeżego oddechu.

Dlatego pytanie "czy warto używać płynu?" warto zamienić na:

jaki problem chcę za jego pomocą rozwiązać?

Płyn z fluorem

Fluorkowe płyny do płukania mogą stanowić dodatkowe źródło fluoru i być elementem profilaktyki przeciwpróchniczej.

ADA wskazuje, że fluor zawarty w płynie pozostaje w płytce i ślinie i może wspierać ochronę przed próchnicą.

Nie oznacza to jednak, że każdy zdrowy dorosły musi automatycznie używać płynu fluorowego.

Jest to raczej dodatkowe narzędzie, które można dobrać do indywidualnego ryzyka.

Płyn z chlorheksydyną

Chlorheksydyna to zupełnie inna kategoria.

Ma dobrze udokumentowane właściwości ograniczające płytkę bakteryjną i zapalenie dziąseł. Przegląd systematyczny wykazał istotną redukcję płytki i objawów gingivitis przy stosowaniu płukanek z chlorheksydyną.

Jednocześnie częściej dochodziło do przebarwień powierzchni zębów.

Dlatego chlorheksydyna nie powinna być traktowana jak zwykły "płyn do świeżego oddechu", który używa się bezterminowo bez konkretnego powodu.

Jej zastosowanie warto ustalić ze stomatologiem lub higienistką.

Czy płyn dociera tam, gdzie nie dociera szczoteczka?

Płyn rzeczywiście kontaktuje się z dużą powierzchnią jamy ustnej.

Nie oznacza to jednak, że zastępuje mechaniczne usuwanie biofilmu.

ADA jednoznacznie zaznacza, że płukanie jest dodatkiem, a nie zamiennikiem szczotkowania i oczyszczania przestrzeni międzyzębowych.

To trochę jak płyn do mycia naczyń bez gąbki – chemia może pomagać, ale biofilm trzeba również mechanicznie usunąć.

Czy płyn bez alkoholu jest lepszy?

Brak alkoholu sam w sobie nie mówi jeszcze, czy produkt jest skuteczny.

Dużo ważniejsze pytanie brzmi:

jakie substancje aktywne zawiera płyn i do czego jest przeznaczony?

Osoby, które nie lubią uczucia pieczenia lub mają wrażliwą śluzówkę, mogą jednak preferować łagodniejsze formuły bez alkoholu.

Czy płukać usta od razu po umyciu zębów?

Jeżeli używasz pasty fluorowej, warto zwrócić uwagę na moment stosowania płynu.

Intensywne wypłukanie jamy ustnej bezpośrednio po szczotkowaniu może usunąć część składników pozostających po paście.

Dlatego płyn można stosować w innej porze dnia albo zgodnie z instrukcją konkretnego produktu i zaleceniem stomatologa.

Kto może najbardziej skorzystać z płynu?

Płyn może być szczególnie przydatny, gdy został dobrany do konkretnego problemu, np.:

• zwiększonego ryzyka próchnicy,
• problemów z płytką nazębną,
• zapalenia dziąseł,
• nieświeżego oddechu,
• szczególnych zaleceń po zabiegach stomatologicznych.

Czy musisz go używać?

Nie.

Dla większości osób podstawą pozostają:

szczotkowanie dwa razy dziennie + dokładne oczyszczanie przestrzeni międzyzębowych.

Płyn jest narzędziem dodatkowym.

A jak każde narzędzie działa najlepiej wtedy, gdy wiemy, po co go używamy.